petak, 8. veljače 2013.

Skolioza

PROBLEMI S KIČMOM

Mnogi problemi se kriju iza naziva "bol u leđima": lumbago, išijas, problemi s diskovima, bol u vratu... Problemi s kičmom mogu da budu posledica povreda, artroze ili čak nepravilnog držanja (poput skolioze).
Mnoge osobe s bolovima u leđima najradije leže u krevetu i rade samo one vežbe koje im je odredio lekar. Međutim, oni mogu da se bave još nekim sportom.


* Preporučljivi sportovi
Lekari najčešće preporučuju plivanje jer u vodi kičma nije opterećena telesnom težinom, a pokreti koji se izvode pri plivanju jačaju sve mišiće. Preporučuje se i lagano trčanje, pod uslovom da imate dobre patike, kao i biciklizam, ali morate voditi računa o visini sica odnosno da telo bude u ispravnom položaju.
Ukoliko ne osećate jak bol možete da se bavite stečingom izbegavajući pokrete koji su naporni za kičmu.

* Aktivnosti koje treba izbegavati
Ako je bol u aktnoj fazi, treba izbegavati sve aktivnosti koje bi mogle da pogoršaju stanje, npr:
- veslanje - prisiljava kičmu na ritmičko savijanje i stvara trajnu napetost u leđima,
- dizanje tegova - opterećuje diskove,
- tesnis, odbojka, košarka, skijanje - pri ovim sportovima prisutne su neprestane torzije kičme,
- jahanje, džudo, karte - postoji opasnost od trauma pri padu ili udaru o tlo,
- brzo trčanje - ne preporučuje se jer je prevelik napor za kičmu.



Skolioza  
   
Skolioza je stanje koje podrazumjeva složena lateralna i rotacijska iskrivljenja i deformacije kralješnice. Međutim nije svaka zakrivljenost kralješnice skolioza.

Skolioza je zakrivljenje kralješnice u latero-lateralnom smislu, odnosno u lijevo ili u desno i to ona zakrivljenost koja se snagom mišića ne da ispraviti. Zakrivljenost kralješnice u istoj ravnini (u lijevo ili desno) koje se međutim može ispraviti, ne spada u skolioze.

Tako da skolioze možemo podijeliti na strukturalne - one u kojih korekcija krivine mišićnom aktivnosti nije moguća i nestrukturalne skolioze, labave skolioze a to su tzv. dakle skoliotična držanja (koja se voljno mogu ispraviti).

Skolioze dijelimo i prema vremenu nastanka te prema lokalizaciji, odnosno mjestu na kralješnici gdje se postranični zavoj pojavljuje.

Podjela prema lokalizaciji:

  • torakalna skolioza ukoliko se radi o iskrivljenju grudnog dijela kralješnice
  • lumbalna skolioza ukoliko se radi o iskrivljenju slabinskog dijela kralješnice

time dakle pobliže određujemo regiju kralješnice u kojoj je nastupilo iskrivljenje, međutim, još je potrebno naglasiti i stranu, lijevu ili desnu, u koju se dešava iskrivljenje, pa tako skolioza može biti:

  • desnokonveksna izbočeni dio postranične krivine okrenut je prema desno
  • lijevokonveksna izbočeni dio postranične krivine okrenut je prema lijevo

Kralješnica može imati jednu krivinu, pa si to predočavamo slovom 'C', ili dvije krivine slovo 'S'.
(Pod ovim se podrazumjevaju primarne krivine, jer svaka primarna krivina ima kompenzatornu, funkcionalnu krivinu ispod ili iznad na kralješnici.)
sl. scoliosis thoracalis dextro convexa

Prema vremenu pojavljivanja, skolioze se dijele na :

  • infantilne - prve 3 god. života
  • juvenilne - između 3 god. i početka puberteta
  • adolescentne - pojavljuju se početkom puberteta
  • adultne - nakon završenog procesa okoštavanja

Uzrok

Uzrok skolioza je slabo poznat. Osim idiopatskih skolioza kojima uzrok nije poznat uzroke možemo podijeliti u nekoliko skupina, pa tako uzroci mogu biti: genetske prirode, metabolički uzroci, biomehanički uzroci, faktori rasta. Mnogi uzroci su predviđeni ali nije postignuto opće slaganje među znastvenicima.

Prevalencija

Skolioza sa zavojem krivine većem od 10° zahvaća 2-3% populacije. Učestalost krivine majnje od 20° je podjednaka u muškaraca i žena. Krivine veće od 20° zahvaćaju oko 1 u 2500 ljudi. Desnoconvexne skolioze češće su nego lijevokonvesne, i jednostrano ili 'C' krivine češće su neko dvostruke ili 'S' krivine. Muškarci će ćešće imati infantilnu ili juvenilnu skoliozu dok žene češće imaju adolescentnu. Kod djevojaka se sedam puta ćešće razvije značajna progresivna krivina. Djevojke će devet puta vjerojatnije da trebati tretman i kod njih je veća tendencija da imaju veći i progresivniji zavoj.

Simptomi

Osobe sa skoliozom naješće ne osjećaju bol tijekom adolescencije i mladenaštva. Bol se javlja u adolescenciji ako skolioza ostane ne tretirana. Najčešće žalbe roditelja i pacijenata su kozmetičke deformacije.

simptomi skolioze uključuju:

  •  nejednako razvijenu muskulaturu oko kralješnice
  •  rebranu grbu urokovanu rotacijom rebara kod torakalne skolioze
  •  nejednako nivo ramena i kukova
  •  asimetriju grudi u djevojaka
  •  nejednak prostor između ruku i tijela
  •  odjeću koja ne pristaje dobro

Pregled

Tijekom pregleda pacijent se zamoli da učini pretklon naprijed ( bending test)
ukoliko je uočeno iskrivljennje pretpostavlja se da je prisutna skolioza i pacijent seupućuje na rerdndgenski prreegled radi potvrđivanja dijagnoze. Puna dužina stojeće kralješnice RTG je standardna metoda za procjenu stupnja progresije skolioze, bilo idiopatske ili congenitalne.Kod osoba u razvoju obavlja se serija RTG pretraga u 3-12 mjesečnim intervalima kako bi se pratila progresija zavoja. U nekim slučajevima ptrebna je i MRI.

Prognoza

Prognoza skolioze ovisi o nekoliko činjenica. Osnovno pravilo jest što je veća krivina veći je rizik progresije, torekalna krivina i dupla krivina 'S' nose veći rizik progresije od lumbalno conv. skolioze sa jednim primarnim krivinom. Također pacijenti koji još nisu dostigi koštanu zrelost imaju veću vjerojatnost progresiji skolioze.

Liječenje

Liječenje skolioze je kompleksno i određeno je stupnjem krivine, koštanom zrelošću i vjerojatnošću progresije.

postupci su sljedeći :

   1. Observacija
   2. Steznici
   3. Operativno lijiečenje

Fizikalna terapija

Fizikalna terapija ima određeni postotak uspjeha u liječenju skolioze koje su primarno neuromuskularne prirode, međutim konzervativne metode ne mogu riješit problem u slučaju većeg stupnja deformacije prisutnog u velikom broju skolioza. Fizioterapeut primjenjuje tehniku mobilizacije odnosno razgibavanje zglobova i terapeutske gimnastike u cilju povećanja pacijentove snage i pokretljivosti. Elekto mišićna stimulacija EMS je još jedna metoda prihvaćena od strane fizioterapeuta u smislu redukcije mićine napetisti i povećanju mišićnog tonusa.

Primjena steznika

Steznici se uglavnom primjenjuju da spriječe progresiju krivine kralješnice u adolescenata.
Nekoliko je tipova steznika i njihova primjena ovisi o individualnom stanju i tipu krivine.
Postoji Bostonski steznik još poznat kao Torako-Lumbo-Sakralna Ortoza, koji prijanja uz pacijentovo tijelo poput jakne, pritikajući rub krivine...Sljedeći tip je Milwaukee steznik ili Ceviko-Lumbo-Sakralna ortoza. Ono po čemu se razlikuje od Bostonskog steznika su dugačke metalne šine što se pružaju duž ramena prevenirajući spinalni zavoj.Lyonski steznik koristi se u lumbalnih skolioza.

Vrijeme provedeno noseći steznik može varirati od 18 sati na dan do 22 sata na dan zavisno od pacijenta. Studije pokazuje da nema značajne razlike između ova dva perioda.
Pacijenti adolescenti mogu biti upućeni da nose steznik najduže 5 godina i uglavnom nošenje traje do završetka njihovog rasta.

Kod krivina većih od 35 - 40 stupnjeva i skolioza progresivnog karaktera primjenjuje se metoda korekcije sadrenim steznicima. Sadreni steznik se nosi 6 do 8 tjedana i tada se ponovi korekcija na ekstenzijskom stolu i stavi novi sadreni steznik ili se nakon ski­danja sadrenog steznika stavi neka od ortoza (Milvvaukee, Bostonski, Lyonski steznik itd).

Operativno liječenje

Operacija je obično indicirana u kod krivina koje imaju progresivni karakter, i krivina koje utječu na fiziološke funkcije kao što je disanje. Ukoliko se skoliotična krivina i dalje pogoršava i prelazi 50 stupnjeva tada će biti potrebno operativno liječenje. Osnovni princip operativnog liječenja skolioza je da se izvrši spondilodeza primar­nog zavoja u maksimalno moguće korigira­nom položaju.
Operaciju izvodi kirurg ortoped. Iz nebrojenih razloga najčešće je nemoguće posve ispraviti skoliotičnu kralješnicu, ali u većinu slučajeva rezultati su zadovoljavajući.

Spondilodeza U ovoj proceduri, kost (ili iz vlastitog tijela (autograft), ili kost davaoca (allograft) je grafted na kralješnicu tako da kad zacijeli, formira solidnu koštanu masu i kralješnica postaje ukočena. Tako se prevenira daljnje pogoršanje krivine na uštrb pokretljivosti.

Nakon operativnog zahvata, ovisno o pri­mijenjenoj operativnoj metodi, veličini sko­liotičnog zavoja, životnoj dobi bolesnika, itd., održava se još nekoliko mjeseci imobilizacija u sadrenom stezniku i potom eventualno još u plastičnim steznicima ili Milwaukee stezniku.

S obzirom na relativno dugotrajno, a kat­kada i mukotrpno konzervativno liječenje, sve više dolazi do izražaja i mišljenje da se idiopatske skolioze liječe tzv. slobodnim re­žimom i operacijom, tj. prati se progresija skolioze i ukoliko se ustanovi da se radi o evolutivnoj (progresivnoj) formi skolioze izvrši se spondilodeza i u krivina od 40 stup­njeva. To vrijedi za torakalne skolioze, dok se lumbalne skolioze nastoje danas što je du­lje moguće obrađivati konzervativno. Takav konzervativni postupak valja započeti već i kod krivina od 20 stupnjeva, s obzirom na značenje očuvanja mobilnosti lumbalne kra­lježnice.

Danas je međutim još uvijek najvažnije što ranije otkriti skoliotičnu deformaciju i odmah započeti najadekvatnije liječenje s ob­zirom na prirodu same skolioze i životnu dob djeteta.



Skolioza je deformitet kralješnice u frontalnoj ravnini. Ili Postranični zavoj dijela ili cijele kralješnice.

Razlikujemo strukturalne i nestrukturalne (funkcionalne) skolioze.

Nestrukturalne (funkcionalne) – nazivamo ih još i skoliotična držanja. To su patološka iskrivljenja kralješnice u kojima krivine kičme nisu fiksirane. Karakteristično za njih je da se zakrivljenja gube u testu pretklona (pri fleksiji trupa).

Strukturalne – karakterizira ih osim postraničnog iskrivljenja kralješnice i rotacija kralješnice te torzija kralješaka. Po svom nastanku mogu biti kongenitalne i stečene.

Prema životnoj dobi dijelimo ih na infantilne (do četvrte godine), juvenilne (od 4. do 10. godine) i adolescentne (iza 10. godine).

Kod strukturalnih se kralješnica najčešće na određenoj lokaciji pojavljuje najprije jedan strukturalni zavoj kojeg nazivamo primarni zavoj (krivina), kao reakcija na to javlja se sekundarna krivina sa konveksitetom na suprotnu stranu. Da bi trup ostao izbalansiran mogu se pojaviti kompenzatorne krivine iznad i ispod primarnog zavoja. Rijetko postoje dvije primarne krivine sa prateće dvije sekundarne. Tada se radi o «dvostrukoj S» krivini.

Skolioze se imenuju prema lokalizaciji i konveksitetu primarnog zavoja, npr. Scoliosis thoracalis dextra ili dekstrokonveksna skolioza.

Kliničku slika osobe sa strukturalnom skoliozom karakterizira postojanje krivina u testu pretklona – kod torakalne skolioze uočljiva je «rebrena grba» a kod lumbalne skolioze se u pretklonu može zapaziti jača napetost i veći rigiditet paravertebralne muskulature. Ostali znaci su: niži položaj ramena na strani konkaviteta, asimetrija prostora između trupa i opružene ruke (Lorencov trougao), viši položaj ilijačne kosti na konveksnoj strani krivine.

Za određivanje stupnja iskrivljenja kralješnice koristi se metoda po Cobbu, a prema stupnjevima razlikujemo:

    * skolioze do 30˚-  lake ili skolioze I. Stupnja
    * Skolioze  od 30 do 50˚- srednje ili skolioze II. Stupnja
    * Skolioze preko 50˚- teške ili skolioze III. stupnja

KINEZITERAPIJA:

Kineziterapija kao jedina terapija primjenju se kod tzv.skoliotičnih držanja i kod lakih skolioza koje pokazuju diskretan progredirajući tijek. Jednako je važno koristiti vježbe kao prevenciju lošeg držnja, daljnje progresije u skoliozu ali i podloge za zdrav razvoj mišićno-koštanog sustava kao i osnovu za stvaranje dobrih posturalnih navika pri sjedenju, stajanju i hodanju.

Kod strukturalnih skoliza cilj kineziterapije je održavanje postojećeg stanja povećanjem mobilnosti kralješnice, povećanjem snage mišića a time i zadržavanje postojeće deformacije ili usporavanja daljnje progresije. Koristi se u kombinaciji sa nošenjem ortoza.

Izbor između simetričnih ili asimetričnih vježbi temelji se na postojećem stupnju skolioze, rigidnosti deformacija, stanju preostale muskulature, dobi pacijenta.

Simetrične vježbe indicirane su kod skoliotičnih držanja.

-     Cilj im je ojačati leđnu i abdominalnu muskulaturu i time povećati stabilnost kralješnice. Izvode se istovremenim jačanjem konkavne i konveksne strane. Jednako važno je i istezanje skraćene muskulature – mišića fleksora zadnje lože natkoljenice (hamstringsa), mišića quadratus lumboruma, mišića adduktora natkoljenice. Provode se i vježbe na pomagalima (švedske ljestve), kao i  s pomagalima (lopta, štap) te vježbe u vodi. Poželjno ih je provoditi u grupi zbog motivacije koja je potrebna za što dugotrajnije provođenje terapije. Osim vježbi preporuča se i bavljenje sportom (osobito plivanjem).

Kod graničnih slučajeva između skoliotičnog držanja i lake skolioze (do 30 stupnjeva skoliotične krivine) prema kliničkoj slici određuju se asimetrične ili simetrične vježbe.

-      Najčešće se kombiniraju simetrične sa nekim asimetričnim  vježbama. Uz individualizirani pristup svakom pacijentu i dalje se mogu uklopiti u grupne vježbe. Provode se i vježbe na pomagalima (švedske ljestve), kao i  s pomagalima (lopta, štap) te vježbe u vodi. Jednako se preporuča bavljenje sportom (osobito plivanjem) a indicirana je i elekrostimulacija- jačanje slabijih mišića uz intermitentno ispravljenje krivine električnim impulsima.

Kod srednjih i teških strukturalnih skolioza od neprocjenjive je važnosti izrada individualnog plana vježbi za svakog pojedinog pacijenta. Tu se moraju naći asimetrične vježbe s pravilnim smjerovima istezanja koja će djelovati terapeutski na krivine. Lošim izborom vježbi, osim što neće biti učinka na primarnoj krivini, može doći do pojačavanja stupnja iskrivljenja kompenzatornih krivina.

-      od 30 do 50 stupnjeva provode se asimetrične vježbe. Zadatak im je ojačati mišiće konveksne strane, a istegnuti mišiće konkavne strane npr. kod desne torakalne skolioze istežemo lijevu, a jačamo desnu stranu. Kod provođenja ovih vježbi osim individualnog plana potrebna je i stalna pomoć terapeuta za fiksacije prilikom istezanja. Rad s ovim pacijentima teško je uklopiti u grupni rad. Vježbe u vodi se mogu provoditi zbog svog povoljnog učinka na kondiciju i respiraciju pacijenta, ali je i tu potrebna izrada strogog plana asimetričnih vježbi.

-      Osim elektrostimulacije indicirana je i primjena korekcijskih steznika (Milwaukee steznik, Bostonski steznik, TLSO). Osnovni kinezioterapijski principi izvođenja vježbi u stezniku su: aktivna ekstenzija ("bježanje" od pelota) uz korekciju rotacije djelovanjem torakalne ili lumbalne pelote.

-      Vježbe disanja imaju za cilj povećanje mobilnosti i kapaciteta prsnog koša. Specifične  vježbe povećanja mobilnosti kralješnice su tzv. vježbe po Zillgrey-u.

-      iznad 50 stupnjeva skoliotične krivine indicirano je operativno liječenje.




Definicija

    * Skolioza je bočno iskrivljenje kičme


Istorijat

    * Ovaj deformitet je prvi opisao i dao mu ime Hipokrat oko 400 godina pre nove ere.



Podela

    * Kongenitalne
    * Idiopatske
    * Neuromuskularne
    * Skolioze kod tumora
    * Ekstraspinalne


Kongenitalne skolioze

    * Prisutne su na rođenju
    * Posledica su loše formiranog pršljena, jednog ili više


Idiopatske skolioze

    * To su najčešće skolioze, oko 90% svih skolioza
    * Ženska deca obolevaju 5 do 7 puta više od muške dece
    * Uzrok nije dovoljno jasan. U novije vreme neki autori navode da su ove skolioze češće ako beba spava na leđima a ređe ako se beba postavlja potrbuške


Podela idiopatskih skolioza

    * Infantilne (0 do 4 godina)
    * Juvenilne (4 do 10 godina)
    * Adolescentne (preko 10 godina)


Učestanost idiopatskih skolioza

    * Skolioze sa bočnom krivinom do 10 stepeni se smatraju beznačajnim i sreću se kod 23%.
    * Skolioze preko 10 stepeni se sreću kod 2,5%
    * Skolioze preko 20 stepeni se sreću u 0,4-3 promila
    * 15-27% dece sa skoliozom ima roditelje koji imaju skoliozu


Neuromuskularne skolioze

    * su posledica ili promena na nervnim ili na mišićnim strukturama
    * Neuropatske su zbog lezija motornih neurona
    * Miopatske su zbog lezija mišića kao što su mišićne distrofije, Marfanov sindrom, artrogripoza, neurofibromatoza


Skolioze kod tumora

    * su posledica tumora na kičmenom stubu ili na kičmenoj moždini


Ekstraspinalne skolioze

    * su posledica raznih kontraktura van kičmenog stuba koje sekundarno dovode do skolioze


Stepen skolioze

    * se određuje prema uglu koji zaklapaju dva krajnja najstrmija pršljena u krivini


Udruženost skolioze

    * Skolioza može biti udružena sa kifozom, rotacijom i torzijom kičmenog stuba



Rotacija kičme

    * je okretanje kičme oko uzdužne osovine


Torzija

    * je uvrtanje jednog pršljena prema drugom



Fiksiranost skolioze

    * Nefiksirana, labava, skolioza je kada se pri stajanju skolioza uočava, ali se gubi pri antefleksiji trupa (savijanju tela unapred)
    * Fiksirana, strukturna, skolioza je kada se skolioza ne gubi kod antefleksije trupa



Progresija skolioza

    * zavisi od stepena krivine, zahvaćenog dela kićme i fiziološke starosti deteta
    * skolioze sa većom krivinom su progresivnije
    * torakalne i dvostruke skolioze su progresivnije od lumbalnih i torakolumbalnih
    * najprogresivnije skolioze počinju između pete i desete godine života


Progresija skolioza

    * Skolioza može da pređe i 100 stepeni i da jako deformiše celo telo
    * Mnogo zavisi od fiziološke starosti koja se određuje metodom po Risseru na osnovu rendgenskog snimka karlice.
    * Skolioze od 20-29 stepeni u fiziološkoj starosti po Risseru stadijum 0 i 1 progrediraju u preko 65% pacijenata, a u stadijumima 2, 3, 4 progresija postoji samo u 20%. Zbog toga je ovo određivanje po Risseru obavezno
    * Skolioze koje počinju u uzrastu od 4 do 10 godina imaju lošiju prognozu od skolioza koje počinju ranije ili kasnije.
    * Veliki procenat ovih skolioza (27 do 56%) se završava operativnim tretmanom.


Fizikalni pregled kod skolioza

    * pregled krivine kičme
    * obavezno obuhvata visinu ilijačnih kostiju i asimetrije ekstremiteta,
    * asimetrije ramena,
    * asimetrije površnih trbušnih refleksa,
    * pregled kože (zbog eventualne neurofibromatoze)


Inegalitet nogu

    * Razlike u dužini nogu do 1 cm se tolerišu
    * od 1 do 2,5 cm poželjna je korekcija
    * preko 2,5 cm do 5 cm obavezna je korekcija obućom
    * preko 5 cm je indikacija za operativnu korekciju



Lečenje skolioza

    * Glavni cilj lečenja skolioza je da se stanje ne pogorša
    * Takođe važan cilj je da se skolioza smanji ako je to moguće
    * Svetski stav za lečenje skolioza do 10 stepeni je samo praćenje na 3 do 6 meseci.
    * Eventualne vežbe nisu neophodne ali se ne isključuju
    * Skolioze od 10 do 25-30 stepeni se obavezno prate na 3-6 meseci.
    * Po nekim svetskim autorima vežbe nemaju efekta a po drugima vežbe su neophodne
    * Stav u Srbiji (i lični stav) je da takva deca treba da aktivno vežbaju.


Vežbe

    * su neophodna procedura
    * rade se pod kontrolom fizijatra i fizioterapeuta, a kasnije i u kućnim uslovima
    * podižu opšti tonus mišića
    * balansiraju se kontrakture pojedinih mišićnih grupa što deluje korektivno na deformaciju
    * rade se bez prekida do završetka lečenja


Električna stimulacija

    * primenjivana je u pojedinim ustanovama ali statistički ne postoji razlika u odnosu na grupu gde nije primenjivana tako da se njeno korišćenje ne preporučuje


Mideri

    * U lečenju skolioza preko 30 stepena primenjuju se mideri.
    * Oni se mogu primeniti i kod skolioza preko 25 stepeni ako je u toku godine došlo do značajnog pogoršanja krivine skolioze (preko 5 ili preko 10 stepeni)
    * Koriste se dva osnovna tipa midera:
    * -Visoki mideri, Cerviko-Torakalno-Lumbo-Sakralne Ortoze , CTLSO mideri i
    * -Torako-Lumbo-Sakralne Ortoze, TLSO mideri


CTLSO mideri

    * se oslanjaju na karlicu u donjem delu, a na potiljak i bradu u gornjem delu
    * se obavezno primenjuju ako je vrh krivine iznad osmog torakalnog pršljena
    * mogu se primeniti i kod nižih skolioza i tada daju bolje rezultate od TLSO midera


TLSO mideri

    * se oslanjaju na karlicu, zahvataju lumbalni i torakalni deo ali ne i vrat
    * primenjuju se kod skolioza čiji je vrh krivine ispod osmog torakalnog pršljena
    * kod krivina iznad osmog torakalnog pršljena nemaju efekta i tada ih ne treba ni primenjivati


Dnevna primena midera

    * Mideri se koriste 23 do 24 sata dnevno i tada imaju povoljan efekat
    * ako se koriste 6 do 8 sati dnevno efekat je isti kao i da se ne koriste


Komplikacije midera

    * Korišćenje midera dovodi do psiholoških, respiratornih i drugih smetnji


Psihološki problemi

    * Čak 84% dece se žali na psihološke probleme.
    * Najčešći su:
    * gubitak samopouzdanja
    * noćno mokrenje
    * anorexia nervosa



Respiratorni problemi

    * Korišćenje midera smanjuje vitalni kapacitet, funkcionalni rezidualni kapacitet i totalni plućni kapacitet (14 do 22%)


Drugi problemi

    * problemi sa kožom zbog pritiska midera na kožu ili alergija na materijal od koga je napravljen mider
    * smanjenje pokretljivosti kičmenog stuba
    * akutna tireotoksikoza
    * digestivni problemi


Dužina korišćenja midera

    * kada se počne korišćenje midera koristi se do završetka rasta (Risser 5)


Korišćenje midera

    * Zbog nuspojava i komplikacija midere treba koristiti samo kod slučajeva gde postoji jasna indikacija za njihovu primenu
    * Njihovo korišćenje van nabrojanih indikacija samo dovodi do komplikacija bez pozitivnih efekata


Gipsevi

    * Gipsevima se postiže nešto bolja korekcija od korekcije miderom ali je jako otežano održavanje lične higijene i danas se ređe koriste



Trakcija

    * Korekcija skolioze se postiže trakcijom koja na jednoj strani ima za uporište glavu, a na drugoj strani je ili sama težina tela ili ima uporište na karlici ili na nadkolenicama.


Halo trakcija

    * Trakcija se fiksira za glavu preko “HALO” aparata koji se fiksira za kosti glave preko 4 klina

Halogravitaciona trakcija

    * S jedne strane aparat je fiksiran za glavu a sa druge strane je sama težina tela
    * se koristi kod težih skolioza, naročito kod izraženih respiratornih problema ili kao priprema za operaciju
    * Ako se ne radi operacija posle halo trakcije se apliciraju gipsevi i kasnije mideri


Operativno lečenje

    * koristi se kod teških skolioza, ako je moguće posle završetka rasta.
    * Moguća je i operacija pre završetka rasta ako je skolioza jako teška i brzo napreduje
    * Koriste se zadnji i prednji pristup.
    * Veće korekcije se postižu prednjim pristupom ali je sam pristup kroz grudni koš ili trbuh težak.
    * Zadnji pristup je tehnički jednostavniji.
    * Kod teških skolioza se retko koriste i prednji i zadnji pristup


Komplikacije operativnog lečenja

    * su neurološke komplikacije
    * infekcije
    * ukočena kičma
    * pseudoartroze
    * i druge komplikacije


Zaključak

    * Lečenje je kompleksno i zahteva višegodišnju saradnju ortopeda, deteta, roditelja, fizijatra, ortotičara, fizioterapeuta, psihologa, socijalnog radnika, nastavnika i cele okoline
    * Treba se držati principa i stavova koji su jedinstveno usaglašeni u svetu.
    * Svako odstupanje od protokola lečenja samo komplikuje lečenje i u principu pogoršava stanje


Krivljenje kičme na levu ili desnu stranu u obliku slova "C" ili na obe strane u obliku slova "S" naziva se "skolioza". U najvećem broju slučajeva je nepoznatog uzroka, pa je i njena progresija nepredvidiva što jako otežava lečenje. Može se javiti u najranijem uzrastu, u fazama intezivnog rasta, u pubertetu ili na završetku rasta.



Ako jedan od roditelja ili oboje imaju bilo koji deformitet kičmenog stuba velika je verovatnoća da će i dete takođe imati isti problem. U tom slučaju treba pratiti rast kičmenog stuba od najranijeg uzrasta i reagovati na svaku promenu odmah.

Prisustvo bilo kog problema na zglobovima i mišićima na rođenju i u toku prve godine života (stopala okrenuta na unutra ili spolja, torticolis, iščašeni kukovi), ako nisu u potpunosti sanirani mogu imati za posledicu pojavu deformiteta kičme.

Zato je važno da roditelj redovno posmatra dete i obrati pažnju na znake mogućeg deformiteta.
Kako uočiti deformitet
Najbolje je da dete bude bez odeće, na 1-2 metara ispred, leđima okrenuto



 Najpre treba pogledati visinu ramena, moguće je da jedno rame bude niže, a samim tim i lopatica sa te strane je nešto niža i malo odvojena u odnosu na drugu.

Ako rukom pratite pršljenove i uočite da nisu u ravnoj liniji to je signal za odlazak na lekarski pregled. Asimetrija trouglova stasa (prazan prostor između ruku i struka koji treba da bude u obliku trougla, koji su simetrični ako nema deformacije) takođe može biti znak upozorenja.

Obavezno treba proveriti simetriju rebarnih lukova kada se dete savije u napred kao da hoće rukama da dodirne stopala. Svaka izbočina u nivou rebara, naročito jednostrana je alarmantan znak za hitan pregled ortopeda ili fizijatra.

Lečenje
Pored poznatih uzroka, naslednog faktora, preležanih bolesti, prisustva nekih deformiteta na rođenju, loših navika držanja tela, nepravilnog sedenja, kod jako velikog procenta skolioza nije moguće utvrditi uzrok pa je zato njihovo lečenje daleko teže i neizvesnije. Bilo koji deformitet kičme, a naročito krivljenje u stranu mora biti praćeno od strane lekara, ortopeda ili fizijatra koji će zavisno od trenutnog stanja, uzrasta deteta i progresije deformiteta odrediti način lečenja.

Ciljane korektivne vežbe sprovodi fizioterapeut uz pomoć roditelja ako je u pitanju dete mlađeg uzrasta. Vežbe se rade svakodnevno uz povremene kontrolne preglede lekara. Dobro je ako postoje uslovi da dete pliva leđnim stilom pre svega, takođe uz profesionalni nadzor.

Lečenje skolioza je dugotrajno i nekada mora biti upotpunjeno ortopedskim miderima kada se vežbama ne može zaustaviti deformitet. U najtežim slučajevima kada su iskrivljenja velika ili kada vežbama i miderom nije postignut zadovoljavajući rezultat problem se rešava operacijom.

Za razliku od drugih deformiteta kičmenog stuba (kifoza, lordoza) gde je moguće sprovoditi vežbe u kućnim uslovima i kod kojih je preporuka da se deca bave različitim sportovima i da budu fizički aktivna bez ikakvih ograničenja, skolioza kao deformitet zahteva isključivo individualni pristup svakom detetu. Zato je neophodna saradnja roditelja i stručnjaka, lekara i fizioterapeuta kako bi se sa ovim deformitetom izborili na najbolji mogući način do završetka rasta deteta.


Skolioza je deformitet lokomotornog sustava koji se javlja tijekom rasta te se nakon završenog rasta stabilizira. Kralješnica čovjeka gledana sprijeda ili straga (frontalna ravnina) ravna je, bez ikakvog postraničnog zavoja. Ako takav postranični zavoj ipak postoji, govorim o skoliozi.

Skolioza je uvijek patološka. Ako uz skoliozu nalazimo i povećanje fiziološke zakrivljenosti grudne kralješnice u sagitalnoj ravnini (gledajući čovjeka s boka) tada govorimo o kifoskoliozi (grudna kralješnica u navedenoj sagitalnoj ravnini ima normalnu zakrivljenost do 40°. Takva kifoza je fiziološka).

Skolioze dijelimo u dvije osnovne skupine:

    * 1. Funkcionalne ili nestrukturalne skolioze, tj. skoliotična držanja. U toj skupini nema anatomskih poremećaja kralješnice. Skoliotično držanje može biti određeno različitim uzrocima kao što su skraćenje jednog donjeg ekstremiteta ili pak kontrakturom paravertebralnih mišića kao što je slučaj kod bolnih sindroma kralješnice. Uklanjanjem uzroka nestaje i skoliozaPostranična zavijenost dijela ili cijele kralješnice..
    * 2. Organske ili strukturalne skolioze, uzrokovane su anatomskim promjenama na kralješnici, njezinim zglobovima, ligamentima ili paravertebralnim mišićima. Kralješnicu treba shvatiti kao jedan savitljiv stup, sastavljen od više elemenata (kralješci). U normalnim uvjetima kralješnica gledana straga je ravna radi toga što su kralješci simetrični i kvadratasti, dok zglobne čahure i ligamentiGusta vezivna tkiva koja povezuju kosti ili drže organe na jednom mjestu. održavaju njihov točan položaj. Paravertebralna muskulatura predstavlja dodatni oslonac i pomoć pri pokretima. Kada neki od tih elemenata popusti nastaje devijacija kralješnice, čije uzroke treba tražiti u promjeni forme jednog ili više kralješaka, u popuštanju ili skraćenju jednog dijela kapsuloligamentarnog aparata te u asimetriji mišića kralješnice. Kod strukturalne skolioze nalazimo najčešće klinasti deformitet kralješka, rotaciju i torziju kralješka te u najtežim slučajevima i subluksaciju.

Skolioza počinje najčešće jednim strukturalnim (primarnom) zavojem kralješnice. Taj zavoj ne ostaje samostalan nego se razvija sekundarni (kompenzatorni) zavoj kralješnice, koji služi u svrhu "balansiranja" tijela. Primarni zavoji pokazuju sve strukturalne fenomene (klinasti trupovi, torzija-rotacija i subluksacija). Sekundarni zavoj uvijek ima konveksitet zakrivljenosti usmjeren u suprotnu stranu od primarnog zavoja.

Zakrivljenost kralješnice pojavljuje se u različitim razdobljima tijekom života. Skoliozu koja se javlja u prve 3 godina života nazivamo infantilnom, one između treće godine i početka puberteta nazivano juvenilnima. Adolsecentne skolioze javljaju se početkom puberteta, prije dosizanja koštane zrelosti a adultne su skolioze prisutne i nakon dostizanja koštane zrelosti.

U pravilu, najteže skolioze su infantilne. Često napreduju jako brzo i uglavnom zahtijevaju kirurški tretman. Tek manji broj infantilnih skolioza nestaje bez ikakvog tretmana.

Najčešće skolioze su tzv. juvenilne skolioze (dijagnoza deformiteta je postavljena između 4-10 godine života). Jako dobro reagiraju na konzervativni tretman o kojem će biti riječi poslije. Većina skolioza (70-80%) nepoznatog je nastanka pa ih svrstavamo u skupinu tzv. idiopatskih skoliozaPostranična zavijenost dijela ili cijele kralješnice.. Javljaju se najčešće u djevojčica, dobi između 8-12 godina, uvijek prije puberteta.

Od ostalih uzroka koji dovode do strukturalnih skolioza za spomenuti su kongenitalni poremećaji, neuromuskularne bolesti, reumatske bolesti, infekcije, prijelomi, i sl.



Kičmeni stub je osnovni nosilac uspravnog stava,kao i težine svih gornjih delova tela,pa predstavlja veoma čestu lokalizaciju različitih deformacija,koje mogu zahvatiti ili čitav kičmeni stub ili samo njegove pojedine delove. Jedna od najčešćih deformacija kičmenog stuba je SKOLIOZA.

Šta je skolioza?
Krivljenje kičme na levu ili desnu stranu je skolioza.Vrlo retko se javlja kao urođena,ali je zato veliki broj različitih negativnih uticaja (rahitis, povrede) koji dovode do nastanka stečenih skolioza.Skolioze su podeljene na funkcionalne i strukturalne.
Funkcionalne skolioze se mogu korigovati,jer nema promena na koštanim delovima kičmenog stuba. Ove vrste skolioza nastaju najčešće kao posledica lošeg držanja tela, odnosno loših navika (neadekvatno nošenje školske torbe, loš položaj pri sedenju u školskoj klupi, neodgovarajuća postelja). Pored toga, uzrok skolioze može biti poremećaj statike, zatim različite periferne oduzetosti pojedinih mišićnih grupa, neuromišićni bol itd. Takođe,prisustvo bilo kog problema na zglobovima i mišićima na rođenju i u toku prve godine života (torticolis, isčašeni kukovi, stopala okrenuta na unutra ili spolja), ako nisu sanirani,mogu imati za posledicu pojavu deformiteta kičme.
Strukturalne skolioze   predstavljaju teža ostećenja koja se ne mogu korigovati zbog postojećih promena na kostanim delovima. Javlja se i  deformacija rebara tzv. rebarna grba.

Prema svojoj lokalizaciji mogu se razlikovati:
Totalna skolioza kod koje dolazi do iskrivljenja čitavog kičmenog stuba u levu ili desnu stranu.
Parcijalna skolioza  koja zahvata samo pojedine delove kičmenog stuba (vratni,leđni,slabinski)
Kompezatorna skolioza kod koje se u jednom delu kičmeni stub krivi u desnu, a u susednom delu u levu stranu. Ona ima oblik slova S,te se naziva i S-skolioza.

Funkcionalne skolioze tj. skoliotično loše držanje je najinteresantnije, jer kod ovih skolioza, ukoliko se prepoznaju na vreme i u najranijem uzrastu, mogu se uspešno korigovati.

Kako uočiti deformitet?
Najbolje je da dete bude bez odeće, na 1-2m ispred, leđima okrenut i posmatramo da li ima odstupanja od normalnog i pravilnog stava.

Osnovne karakteristike ovog tipa lošeg držanja:
-glava je iskrivljena u jednu stranu
-jedno rame je vise postavljeno
-istaknutija i bliža lopatica kičmenom stubu sa jedne strane
-prostori ograničeni linijom unutrašnje strane ruke i grudnim košem i bokovima tzv. Lorencovi trouglovi, nejednaki
-stomak mlitav i ispupčen
-jače izraženi mišići zadnjice na jednoj strani
-jedna noga u lako savijenom položaju

Ukoliko se radi o funkcionalnom stadijumu tj. lošem držanju, svi ovi znaci najvećim delom nestaju prilikom zauzimanja aktivnog stava, zatezanjem mišića leđa ili trupa u celini (kad kažemo detetu da se ispravi i lepo stane)
Sve ove promene, pogoršavaju se ukoliko se dozvoli da se ovo stanje i dalje razvija.

Lečenje
U zavisnosti od uzrasta, lokalizacije i stepena izraženih promena, primeniće se odgovarajuće vežbe. Kod skoliotičnog lošeg držanja, osnovno je vršiti korekciju statike i to kako pri mirovanju, tako i pri hodu. Mogu se koristiti razna pomagala (mideri) koja ce pasivno doprineti izvesnoj korekciji i koja neće dozvoliti da se umanji efekat primenjenih vežbi. Istovremeno treba nastojati da se osnovni uzrok otkloni. Ako su to loše navike, uputiti decu i njihove roditelje, šta je potrebno da preduzmu, da se stanje ne bi pogoršavalo. Tek tada se počinje sa aktivnim vežbama koje mora da sprovodi fizioterapeut.Osnovni zadatak je jačanje istegnutih mišića jedne strane i istezanje skraćenih mišića druge strane. Vežbe se rade svakodnevno. Osim vežbi, preporučuje se plivanje i to ,,korektivno plivanje,, koje će pomoći da se ovo stanje lakše prevaziđe.



Skolioza i kifoza

Uporne vežbe ispravljaju kičmu

Savremen način života – dugotrajno sedenje, i to često u nepravilnom položaju, i fizička neaktivnost, doveo je do toga da su retki oni koji nemaju problema s kičmom. Česta oboljenja kičmenog stuba su skolioza i kifoza – odstupanje od normalne krivine, ka napred, nazad, levo ili desno naziva se skolioza, a pogrbljena leđa s ramenima povijenim napred je kifoza.
Oba deformiteta mogu da budu stečena, odnosno da nastanu tokom lošeg držanja, prinudnih položaja i povreda. Mogu da budu i urođena, usled genetske slabosti ligamenata i mišića. Češći su, međutim, stečeni deformiteti. Iako s „ispravljanjem“ kičme treba početi još dok se razvijamo, predrasuda je da je skoliozu i kifozu nemoguće ispraviti u kasnijim godinama.
– Moj najstariji pacijent imao je 68 godina i posle osam meseci upornog vežbanja, smanjili smo mu deformaciju izazvanu skoliozom i bolovi su nestali – ističe Milan Stjepanović, fizioterapeut i kiropra­ktičar iz ambulante „Aktivo“.
Kako dodaje, svako ko je pokretan i nema ozbiljna oštećenja može da napravi dobru korekciju. Ne baš sto odsto, ali svakako daleko bolje nego što je bilo. Za razliku od korekcije u ranijem uzrastu, starijima je potrebno nešto više vremena, ali naš sagovornik naglašava da u svakom slučaju nije za operaciju kod ovakvih deformiteta.
– Dozirane vežbe ne predstavljaju problem ni za jednu grupu bolesnika. Ništa se neće desiti onima koji, recimo, imaju problema sa srcem ili pritiskom ako umereno vežbaju – kaže Stjepanović.

I skolioza i kifoza se najčešće javljaju u detinjstvu, najčešće u periodu od polaska u školu do puberteta, mada mogu i u kasnijim uzrastima. Za to su krivi neaktivnost, teške torbe koje deca nose, kompjuteri, konzole za igrice… Kao i kod većine oboljenja, i u ovom slučaju najbolja je prevencija. To podrazumeva pravilan razvoj, pogotovo danas kada sve veći broj dece ima problema s kičmom zbog višesatnog sedenja za kompjuterom.

Fizijatri preporučuju hodanje bez obuće, plivanje, igre poput „dve vatre“, „trule kobile“ i uopšteno što duži boravak i igranje napolju. U školi je poželjno bavljenje sportom. Osim toga, vrlo je važno edukovati roditelje da prate razvoj dece i uoče nepravilnosti na vreme. Važnu ulogu igraju i redovni lekarski pregledi u školama. Starosna granica obolelih od skolioze i kifoze se, iz iskustva ovog fizioterapeuta, rapidno spustila u poslednjih 15 godina.

Simptomi i terapija
Prvi simptomi su uočljivi čim dete prohoda. S napretkom tehnologije, deformacije se uočavaju već kod dece od četiri, pet godina. Možete i sami to da proverite. Za to postoje tri načina, koje objašnjava naš sagovornik:
– Stavite dete da legne na pod. Recite mu da zatvori oči i da leži pravo. Kad pogledate odozgo, uočićete na koju se stranu naginje.
– Neka dete stane ispred vas, okrenuto leđima. Pod pravim uglom gledajte da li se krivi na neku stranu.
– Postavite dete da legne na stomak i rukama se podigne u polusklek. Ako ne može do kraja da se ispravi, ili da uspravi ruke a da mu je karlica na podlozi, onda postoji problem. Ista ova vežba je moguća i sa savijenim nogama u kolenima i nije dobro ako se karlica izdiže sa podloge.

Ako već roditelji ne umeju da prepoznaju problem, trebalo bi da to uoči lekar na sistematskom pregledu. Kada se radi o već formiranim deformitetima, koji zahtevaju ortopedski tretman, fizijatar preporučuje korigovanje loših navika u držanju, korektivnu gimnastiku, hidrokinezi terapiju, sve pod nadzorom terapeuta.
Postoje vežbe koje dete s deformitetom mora redovno da radi, najbolje pod nadzor roditelja ili stručne osobe tokom cele vežbe. Stjepanović kaže da su najbolje rezultate davali individualni programi i zbog toga je važno da fizioterapeut radi sa pacijentima ili da obuči roditelje da rade s decom. U početku se daje manje vežbi s manjim brojem ponavljanja, a kasnije se taj broj proširuje novim vežbama i većim brojem ponavljanja. Najvažniji je, dodaje, početni položaj koji mora da bude pravilan.

Posledice
Nelečena skolioza i kifoza mogu da prave ozbiljne probleme onima koji ih imaju.
– Obe narušavaju stojeći položaj i hod, stvaraju bolove duž leđa i ekstremiteta, naročito noću kad mišići „miruju“. Zbog skraćenja mišića na strani suprotnoj od deformiteta, rebra ne mogu do kraja da se šire i dijafragma se savija. Zbog toga je disanje kratko, na krajnjim amplitudama je bolan udah i nema dovoljno vazduha. Kifoza u ozbiljnijim slučajevima dovodi do problema u radu srca i pluća – upozorava naš sagovornik.


Deformiteti kičmenog stuba kod djece

Najčešći deformiteti kičmenog stuba kod djece su skolioza i kifoza.........

        Kičmeni stub je osnovni najduži dio aksijalnog skeleta. Grade ga kičmeni pršljenovi. U formiranju kičme učestvuju 33-34 pršljena koji su međusobno povezani zglobovima, vezama i mišićima u jedinstvenu cjelinu. Najčešći deformiteti kičmenog stuba kod djece su skolioza i kifoza.        
        Skolioza je bočno iskrivljenje kičmenog stuba u jednu stranu u obliku slova "C" ili na obje strane u obliku slova "S".
        Uzrok nastanka je u najvećem broju nepoznat, a progresija nepredvidiva što jako otežava liječenje. Smatra se da je  genetski predodređena, ali do danas još nije utvrđen tačan mehanizam prenošenja na potomke pa najčešće  govorimo o idiopatskoj skoliozi – koja i inače čini 90% svih skolioza. Pojedini autori navode da su  skolioze češće ako se dijete kao beba stavlja da  spava na leđima, a rjeđe ako spava potrbuške.
        Skolioza se klasifikuje na dva načina – prema stepenu i prema tipu. Prema tipu može biti urođena, juvenilna, adolescentska, odrasla ili neuromuskularna. Prema stepenu razlikujemo blage, srednje i teže skolioze. Oko 2-3% populacije razvije skoliozu sa bočnom krivinom do  10° (stepeni), a jedno od 2500 djece ima skoliozu veću od 20°.
        Skolioze kod fetusa i malih beba mogu biti vrlo opasne, jer mogu prouzročiti poremećaj rada unutrašnjih organa i smrt. Prisustvo bilo kog problema na zglobovima i mišićima na rođenju i u toku prve godine života (stopala okrenuta ka unutra ili spolja, krivi vrat - tortikolis, iščašeni kukovi), ako nisu u potpunosti sanirani mogu imati za posljedicu pojavu deformiteta kičme. Ženska djeca oboljevaju 5 do 7 puta češće od muške djece. Istovremeno, vjerovatnost da će djevojčici biti potreban medicinski tretman je 9:1 u usporedbi s dječacima.
         Kifoza je izbočenje grudnog (torakalnog) ili grudnog i slabinskog (torakolumbalnog) dijela kičmenog stuba prema natrag  tako da leđa dobijaju okrugli, pogrbljen izgled. Često je praćena bolovima, a može da dovede i do ozbiljnih problema sa radom srca i pluća.
         Posturalne kifoze ili kifotična držanja slična su skoliotičnim držanjima i pripadaju nepravilnim držanjima, što znači da nema strukturalnih promjena na pršljenovima.

Kako se deformiteti uočavaju?

         Nerijetko sami roditelji primijeti da je kičmeni stub njihovog djeteta različit od kičmenog stuba druge djece te se samonicijativno jave kod ljekara navodeći “nepravilno držanje kod djeteta dok stoji ili sjedi”.
         Dijagnoza skolioze i kifoze se postavlja  kliničkim pregledom te RTG snimkom cijelog kičmenog stuba u dvije projekcije (anteroposteriorni i lateralni snimak), a može se dopuniti i drugim dijagnostičkim postupcima kao npr. metodama mjerenja deformacije trupa.
         Najprije treba pogledati visinu ramena, moguće je da jedno rame bude niže, a samim tim i lopatica sa te strane je nešto niža i malo odvojena od grudnog koša u  odnosu na drugu. Ukratko, vidljiva je asimetrija ramena i lopatica. Ako rukom pratite pršljenove i uočite da nisu u ravnoj liniji to je signal za odlazak na ljekarski pregled. Obavezno treba provjeriti simetriju rebarnih lukova u položaju kada se dijete savije unaprijed, kao da hoće rukama da dodirne stopala “test pretklona” (tzv. bending test).  Svaka izbočina u nivou rebara (rebarna grba), naročito jednostrana, je alarmantni znak za hitan pregled ortopeda ili fizijatra. Ako u stojećem stavu asimetrija trupa nestane tada govorimo o skoliotičnom držanju.

Liječenje kifoze i skolioze:

         Liječenje može biti konzervativno i kirurško, prema terapijskom programu prilagođenom za svakog pacijenta ponaosob – u zavisnosti od tipa i od stepena deformiteta.        
         Prema važećim stavovima, ukoliko se radi o deformitetu do 10° (stepeni) tada je pacijenta neophodno samo redovno kontrolisati na svakih 3 do 6 mjeseci. U slučaju većeg stepena zakrivljenosti kičmenog stuba i shodno stepenu deformiteta poduzimaju se terapijske mjere – korektivne vježbe, ortotske mjere-mideri (kada je ugao krivine između 20° i 50°).  Od 50° pa naviše liječenje je hirurško. Danas se smatra kako se dijete s idiopatskom skoliozom može baviti sportom kao dodatnim liječenjem.
         Dijagnostika i liječenje kifoza je po principima kao i kod skolioza, a što je karakteristično, veoma često se javljaju kao  udruženo oboljenje, odnosno kifoskolioza.

Čega se roditelji najviše plaše?

         Svake godine u septembru roditelji su zabrinuti zbog preteških dječijih školskih torbi. Pogotovo se to odnosi na djecu mlađeg školskog uzrasta. Njihov strah nije neopravdan jer su istraživanja pokazala da školske torbe  teže i više od 6 kilograma, dok istovremeno stručnjaci upozoravaju da njihova težina ne smije da premašuje 10-15% tjelesne težine djeteta, te da najmlađi školski uzrast ne smije nositi torbu težu od 3 kilograma. Zbog teške torbe,  a naročito ako je nosi na jednom ramenu, dolazi do asimetrije i krivljenja kičme te razvoja deformiteta jer, između ostalog,  mišići kičmenog stuba nisu još ojačali i ne mogu podnijeti toliki teret. Zbog nenaviknutosti na novi, intenzivniji svakodnevni ritam djeca se veoma brzo umaraju, dolazi do lošeg držanja tijela pri hodanju, stajanju i sjedenju, posebno u školskim klupama.
         Pri kupovini školske torbe treba obratiti pažnju na sljedeće: da bude lagana; anatomski oblikovana - čvrst leđni dio, postavljene naramenice, da ima ručku za podizanje, da ne bude iznad nivoa ramena i ispod nivoa struka te da ima  ravnomjerno raspoređenu težinu. Takođe djeci treba ukazati na to da trčanje sa teškom torbom može štetiti zdravlju. Neophodna je adekvatna saradnja nastavnika, roditelja i djece oko rasporeda časova i sadržaja, odnosno količine potrebnih knjiga i pribora za školu.

Djacke torbe

         Svakako,  uvijek imati na umu da djeca od najranijeg doba treba da budu fizički aktivna, da se zdravo hrane i što više kreću, a da što manje vremena provode u zatvorenom prostoru, ispred televizije ili računara. Jer, redovna fizička aktivnost doprinosi jačanju mišića kod djeteta, pa samim tim i mišića kičmenog stuba. S druge strane, slaba fizička aktivnost djeteta, uz cijeli niz drugih faktora (nepravilno držanje, nepravilno sjedenja, preteška školska torba) pogoduju razvoju deformiteta.


Iskrivljena leđa kod starije djece i mladeži ili Fizioterapija kod SKOLIOZA

Reakcije starije djece, mladeži i njihovih roditelja prilikom otkrivanja i dijagnosticiranja deformacije leđa, pod nazivom "SKOLIOZA" su različite. Za neke od njih to je normalna pojava s kojom se mora živjeti i raditi, dok je, za druge, takvo stanje šok koji uzrokuje veliku brigu, strah pa čak i različita depresivna stanja.
S medicinskog gledišta radi se o deformaciji rasta koja se javlja kod najnormalnije djece i omladine. Obično "skolioza" nije ništa strašno.

Radi se o postraničnom iskrivljenju kralježnice s rotacijom oko vlastite osovine duž kralježnice. Problematično stanje jasno je vidljivo pri pregibanju trupa prema naprijed u stojećem položaju, a odražava se izbočenjem rebara na mjestu konveksiteta i udubljenjem na strani konkaviteta . Potvrđuje se Röntgeenskom snimkom leđa pri stajanju.

Skolioze su klasificirane na osnovu nastanka, kao npr.: ostepatske, neuropatske, miopatske, kongenitalne, za koje su uzroci poznati. Najčešća skolioza je tzv. idiopatska, kod koje, pored svih poznatih metoda, nije moguće odrediti uzrok nastajanja. Javlja se otprilike oko 80 - 90 % u odnosu na sve ostale skolioze poznatih uzroka.
Terapija skolioza je različita, ovisno o iskrivljenju koje određuje liječnik specijalist posebnim mjernim metodama. Krivine od 20 do 50 stupnjeva tretiraju se intenzivnim specifičnim fizoterapeutskim metodama i tehnikama. Uobičajeno je da se za takvo stanje prilagođava i korzet koji se mora kontinuirano nositi tijekom određenog vremena.

Za primjenu nespecifičnih postupaka u tretmanu skolioza gotovo da nema mjesta. Standardizirane i serijski određene vježbe također nisu indicirane na takav način. Tretmanu se pristupa individualno, specifičnim pregledom struktura i funkcija određenih dijelova tijela kao i cijeloga tijela u zajedničkom, harmoničnom i ekonomičnom funkcionalnom odnosu (o)držanja i pokretanja tijela pri svakodnevnim aktivnostima (slika 3.). Dio tretmana uključuje i usvajanje različitih, individualno prilagođenih, položaja tijekom odmora i prilikom rada u svakodnevnim aktivnostima.
 
Treba istaknuti da prisutni deformiteti u području kralježnice sa promjenom mekih struktura koji podupiru kralježnicu, dovode do trodimenzionalne skolioze koju nije moguće ispraviti, ali upravo ovim osobama s navedenim osnovama moramo provoditi korekturu držanja kako bi spriječili daljnje iskrivljenje kralježnice i eventualni pritisak na unutarnje organe kao i rezultirajuće smetnje disanja, cirkulacije, probave itd. Ne smijemo zaboraviti i vrlo važan psihički faktor, koji pacijentima daje poticaj, samopouzdanje, samostalnost, samoinicijativnost. Kad se to ostvari, postignut je značajan uspjeh.

Preduvjet za fizioterapijsku indikaciju je što ranije otkrivanje lošeg držanja kod djece u razvoju. Tijekom tog razdoblja potrebno je često j promatrati stopala, koljena, noge, zdjelicu i položaj leđa, kako bi se što ranije pristupilo tretmanu otežanog ili lošeg držanja tijela. Rano otkrivanje uključuje temeljiti pregled od strane iskusnih terapeuta koji provode terapiju pokretom. Pregled uključuje cijelo tijelo i analiziranje utjecajnosti promjena drugih segmenata na rast i razvoj kralježnice. Terapija nakon prvog pregleda treba biti kontinuirano i individualno prilagođena. Pacijenti trebaju izgraditi što bolji osjećaj za položaje i pokrete cijeloga tijela koje usvajaju kroz segmentalnu prilagodbu struktura i aktivaciju mišića.

Svjesna suradnja i motivacija pacijenta je od velikog značenja i odlučujuća za daljnje napredovanje odnosno nazadovanje terapije. Shematski način vježbanja, u smislu unaprijed pripremljenih standardnih vježbi, kao i fitness, nije prihvatljiv. U svakom slučaju potrebna je konzultacija liječnika specijaliste, posebno kod težih stanja. U nekim slučajevima je indicirana i operacija, radi izravnavanja i stabilizacije kralježnice.



Skolioza

Skolioza je najčešći deformitet. Kod njega je kičmeni stub savijen u stranu, a kičmeni pršljenovi rotirani u odnosu na središnju liniju, najčešće u grudnom, a nekada i u lumbalnom delu kičme.

Nekada deca imaju samo skoliotično držanje tela (funkcionalna skolioza). Ona mogu voljno da isprave kičmu, jer nema fiksnih promena. Takođe se krivina gubi kada se saviju ili legnu, a rendgenfrafski se vidi da nema rebarne grbe i rotacije pršljenova. Stanje se ne pogoršava i može da se ispravi vežbama.

Veći je problem kada deca ne mogu voljno da isprave kičmu (strukturna skolioza). Iskrivljrnost kičme se održava u svim položajima. Krivljenje je uvek praćeno rotacijom i trajnim promenama pršljenova i kičme u celini. Grudni koš je deformisan i u teškim slučajevima je zbog toga ugrožen rad srca i pluća. Deca se obično javljaju lekaru iz estetskih razloga, a retko se žale na bolove i zamaranje.

Skolioza može da nastane u različitom uzrastu, ali je najčešća od desete godine do završetka rasta (adolescentna skolioza). Iskrivljenost kičme je najčešće u grudnom delu, pri čemu je ona obično izbočena u desno. Stanje se pogoršava tokom rasta. Ako se rano postavi dijagnoza i započne lečenje, stanje se obično može popraviti vežbama. Kod umereno teških deformiteta koriste se mideri, a u najtežim slučajevima lečenje je hirurško.

Znatno ređe skolioza nastaje u uzrastu od četvrte do devete godine života (juvenilna skolioza). Deformitet obično nastaje u grudnom delu kičme, stanje se pogoršava i mora da se leči. Deformitet koji nastaje od rođenja do treće godine se u 90% slučajeva povlači i bez lečenja (infantilna skolioza).

U retkim slučajevima skolioza je urođena i nastaje kao posledica poremećaja u razvoju pršljenova. U tom slučaju se deformitet sporo, ali neumirtno pogoršava. Vežbe poboljšavaju loše držanje i održavaju pokretljivost kičme, ali ne mogu da spreče nastanak skolioze. Izvesna korist se postiže Milwauke miderom, ali je ipak neophodno hirurško lečenje.

Nekada je skolioza posledica oštećenja motornog neurona (neuropatska skolioza), javlja se rano, napreduje nezavisno od rasta deteta i leči se isključivo hirurški. Hirurško lečenje je neophodno i kada je skolioza posledica poremećaja mišića (hipotonija, atonija i atrogripoza).


Skolioza

Skolioza je najčešći deformitet. Kod njega je kičmeni stub savijen u stranu, a kičmeni pršljenovi rotirani u odnosu na središnju liniju, najčešće u grudnom, a nekada i u lumbalnom delu kičme.

Nekada deca imaju samo skoliotično držanje tela (funkcionalna skolioza). Ona mogu voljno da isprave kičmu, jer nema fiksnih promena. Takođe se krivina gubi kada se saviju ili legnu, a rendgenfrafski se vidi da nema rebarne grbe i rotacije pršljenova. Stanje se ne pogoršava i može da se ispravi vežbama.

Veći je problem kada deca ne mogu voljno da isprave kičmu (strukturna skolioza). Iskrivljrnost kičme se održava u svim položajima. Krivljenje je uvek praćeno rotacijom i trajnim promenama pršljenova i kičme u celini. Grudni koš je deformisan i u teškim slučajevima je zbog toga ugrožen rad srca i pluća. Deca se obično javljaju lekaru iz estetskih razloga, a retko se žale na bolove i zamaranje.

Skolioza može da nastane u različitom uzrastu, ali je najčešća od desete godine do završetka rasta (adolescentna skolioza). Iskrivljenost kičme je najčešće u grudnom delu, pri čemu je ona obično izbočena u desno. Stanje se pogoršava tokom rasta. Ako se rano postavi dijagnoza i započne lečenje, stanje se obično može popraviti vežbama. Kod umereno teških deformiteta koriste se mideri, a u najtežim slučajevima lečenje je hirurško.

Znatno ređe skolioza nastaje u uzrastu od četvrte do devete godine života (juvenilna skolioza). Deformitet obično nastaje u grudnom delu kičme, stanje se pogoršava i mora da se leči. Deformitet koji nastaje od rođenja do treće godine se u 90% slučajeva povlači i bez lečenja (infantilna skolioza).

U retkim slučajevima skolioza je urođena i nastaje kao posledica poremećaja u razvoju pršljenova. U tom slučaju se deformitet sporo, ali neumirtno pogoršava. Vežbe poboljšavaju loše držanje i održavaju pokretljivost kičme, ali ne mogu da spreče nastanak skolioze. Izvesna korist se postiže Milwauke miderom, ali je ipak neophodno hirurško lečenje.

Nekada je skolioza posledica oštećenja motornog neurona (neuropatska skolioza), javlja se rano, napreduje nezavisno od rasta deteta i leči se isključivo hirurški. Hirurško lečenje je neophodno i kada je skolioza posledica poremećaja mišića (hipotonija, atonija i atrogripoza).


Skolioza i fizičko vaspitanje

Radisavljević Miladin
Univerzitet u Beogradu, Fakultet sporta i fizičkog vaspitanja

Sažetak
Anketirani su nastavnici fizičkog vaspitanja tokom održavanja okružnih seminara 1995. (U Severno/Zapadnobačkom i Jablaničko/Pčinjskom okrugu), od kojih 88 rade u osnovnim, a 52 u srednjim školama ovih okruga. Izloženi su odgovori na četiri postavljena pitanja zatvorenog tipa. Većina nastavnika (88.57%) smatra da skolioza nije indikacija za oslobađanje učenika od nastave fizičkog vaspitanja, što se ocenjuje kao ispravan odgovor. Većina nastavnika (63.57%) smatra da loše držanje tela ima presudan uticaj na nastanak skolioze, što se ocenjuje kao netačan odgovor, jer su skolioze većinom idiopatske (samo 2.85% nastavnika dali su tačan odgovor). Blizu polovine (44.28%) nastavnika odgovorilo je, netačno, da učenike sa skoliozom do 20 stepeni treba osloboditi redovno nastave i dati im poseban program, dok samo jedna četvrtina daje tačan odgovor da ti učenici mogu biti uključeni u redovni program. Redukovani program potrebno je primeniti kod učenika sa skoliozom od 21-30 stepeni, učenike sa skoliozom od 31-50 stepeni treba osloboditi redovne nastave uz korektivne vežbe, a ona sa skoliozom preko 50 stepeni treba trajno osloboditi nastave fizičkog vaspitanja. Najzad 56.42% nastavnika smatra da treba da se dodatno osposobi za rad na prevenciji i korekciji lakših oblika telesnih deformiteta kod učenika, dok 40.71% njih smatra da su dovoljno osposobljeni za taj rad.


Pravilno držanje

Poduka za školarce, roditelje i nastavnike
Što je skolioza?

Kralježnica je niska (girlanda) kralježaka koji slijede jedno drugoga po točno određenoj liniji koja podsjeća na slovo S. Ako dlanom prođete preko stražnjeg dijela vrata i križa, osjetit ćete da je kralježnica blago ugnuta. U prsnom dijelu je pak lagano izbočena. U odnosu na lijevu i desnu stranu tijela kralježnica je prava i čini zapravo osovinu cijelog tijela. Skolioza ne označava bolest nego je to opisni termin za iskrivljenje kralježnice na lijevu ili desnu stranu na način da više nije u središnjoj liniji.

Ako se kralježnica iskrivljuje prema lijevoj strani, tu skoliozu zovemo lijevostranom. Analogno tomu je desnostrana skolioza. Kada se kralježnica jako iskrivi, počinje vuči rebra, narušava simetriju kukova i ramena. Do spuštanja ramena i lopatice dolazi na suprotnoj strani od skolioze, dok je spuštanje kuka na istoj strani na kojoj je skolioza. Iz rečenog se da zaključiti da jače iskrivljenje kralježnice u smislu skolioze narušava sveukupnu statiku tijela, što postaje vidljivo u neprirodnom držanju tijela. Skolioza se može pojaviti u ranom djetinjstvu, ali i u tinejdžerskoj dobi. Uzroci skolioze mogu biti razni, no mi se ovdje bavimo s takozvanom idiopatskom skoliozom kod koje uzrok ostaje nepoznat. U nekim obiteljima se javlja češće, a djevojčice su izloženije od dječaka. U novije vrijeme jedan veliki postotak idopatskih skolioza se dovodi u svezu sa svakodnevnim neprimjerenim opterećenjem kralješnice u razvoju bilo teretom većim od dozvoljenog ili pak dugotrajnim sjedenjem na neergonomskim sjedalicama.

Kako uočiti pojavu skolioze kod svoga djeteta?

Pogledajte liniju kralježnice vašeg djeteta koje stoji u stavu mirno. Lagano prstima slijedite tu liniju da vidite teče li sredinom leđa ili se u nekom djelu linija iskrivljuje ulijevo ili desno. Potom pogledajte jesu li ramena na istoj visini ili je jedno spušteno. U školi bi to trebao uočiti nastavnik tjelovježbe i u tom smislu bi se morao educirati. U tu edukaciju bi trebalo obvezno uključiti i školsku djecu jer je to najbolji put prema samozaštiti zdravlja jer se na taj način djeca uče aktivno odnositi i prema vlastitom zdravlju.

Uzrokuje li skolioza probleme?

Najveći broj skolioza je manjeg stupnja i ne stvaraju veće tegobe. Bol u leđima poslije fizičkog opterećenja je najčešći simptom. Kod jako izraženih skolioza mogu se javit jaki problemi s disanjem i sa srcem.

Kako se skolioza liječi?

Kada se konstatira početna skolioza, potebno je redovno liječničko praćenje kako bi se na vrijeme uočila tendencija pogoršanja. Vježbe istezanja, plivanje, obvezno sjedenje s leđnom potporom, zdravi ležaj. Poduka djetetu kako treba nositi i podizati teret, u najvećem broju slučaja su dovoljni da poprave ili zaustave napredovanje skolioze.

Nekada je potrebno nositi ortopedske korektivne steznike (Ortoza) kako bi se spriječilo njezino napredovanje. Ti steznici neče ispraviti postojeću iskrivljenost nego će spriječiti njeno pogoršanje. Steznici se koriste kod iskrivljenja od 25-40 sti u 80% slučajeva zaustavljaju daljnje krivljenje kralješnice. Ima ih više vrsta a danas smo skloniji lakšem ortopedskom dizajnu. Izvrstan učinak na dječje skolioze imaju vježbe istezanja na način da se tijelo ovjesi za skočne zglobove ili koljena glavom na dolje. Djeca koja rastu u prirodnom okruženju i sami instinktivno provode ove vježbe igrajući se tako da ovješeni koljenima vise s grane. Bilo bi idealno kada bi školske sredine omogučile djeci s problemom skolioze da svakodnevno u školi provode ovaj tip vježbanja, što je moguće jer postoje sprave za to.

Kada je potreban kirurški zahvat?

Operacijska korekcija skolioze je zadnje što se poduzima i to samo onda ako ortopedski steznik nije zaustavio napredovanje skolioze ili to isto nije postignuto višemjesečnim svakodnevnim istezanjem.



Lečenje skolioze šrot metodom

Ispravljanje bez operacije. Prvo se ispravlja telo u prostoru, a tek onda se aktiviraju mišići

SKOLIOZA je deformitet koji najviše pogađa adolescente u periodu intenzivnog rasta. Progresijom može da dovede do ozbiljnijih poremećaja funkcionisanja organizma jer ugrožava disanje, rad srca i kompromituje dijafragmu.

Iako se u našoj zemlji još smatra alternativnim principom lečenja skolioze, Šrot metoda je jedan od najefikasnijih načina ispravljanja skoliotične kičme.

To je fizioterapeutski tretman koji koristi izometrijske vežbe (mišićne kontrakcije bez pokreta) i vežbe za jačanje i istezanje asimetrične muskulature.

Princip Šrot metode je da problemu svakog pacijenta pristupa individualno, jer ne mogu svi pacijenti sa skoliozom da rade iste vežbe - kaže Ljiljana Katunac, viši fizioterapeut i predsednik Udruženja fizioterapeuta Srbije. - Za svakog pacijenta ponaosob određuje se set vežbi koji je prilagođen samo njegovom problemu.

Problem pacijenata sa skoliozom je to što oni ne doživljavaju svoj položaj kao "pogrešan", već se u njemu osećaju udobno i stabilno. Šrot metodom, kaže Katunac, pacijent postepeno postaje svestan položaja koji ne bi trebalo da zauzima.

- U toku dana on se spontano koriguje jer dolazi do promene šeme u mozgu, a to je jedan od najznačajnijih učinaka ove metode.

Akcenat vežbanja se stavlja na posturalnu korekciju, odnosno ispravljanje tela u prostoru, pa tek onda na aktiviranje mišića. Značajna razlika u odnosu na druge metode ispravljanja skolioze je to što nema selektivnog uključivanja mišićnih grupa (trbušnjaci, leđna muskulatura), jer na taj način deformitet ne može da se koriguje.

- Vežbe se uglavnom rade pred ogledalom, a rotaciono disanje je novina u terapijskom tretiranju skolioza, i ono uz druge elemente tretmana dovodi do ispravljanja trupa. Uz pomoć vežbi stepen skolioze može da se smanji, zaustavi njena progresija i izbegne odlazak na operaciju - objašnjava Katunac.

Pacijent treba da prođe 20 sati individualnih tretmana da bi savladao osnovne principe samokorekcije. Već posle prvog tretmana pacijent ima osećaj da je promenio držanje i teško mu je da se ponovo "iskrivi" nekoliko sati posle vežbi.

NEMAČKI IZUM ŠROT metod je već dugo godina deo zdravstvenog sistema Nemačke i ortopedski hirurzi rutinski šalju pacijente na terapiju ovom metodom. Sistem ovih vežbi razvila je Katarina Šrot, 1920. godine, koja je i sama patila od skolioze velikog stepena.


TRODIMENZIONALNA KINEZITERAPIJA  SKOLIOZE PO METODI  K. SCHROTH

Metoda medicinsko-gimnastičkog tretmana skolioze
nazvana je po začetnici Katharini Schroth (1894.-1985.),
koja je prva uočila da je terapija skolioze nužno
individualna, te da mora počivati na trodimenzionalnoj
korekciji krivina kralježnice i specijalnim korektivnim
vježbama disanja koje podupiru derotirajući efekt.

Gotovo cijeli život posvećen tretmanu skolioza,
rezultirao je bogatim praktičnim iskustvom na osnovi
kojeg je K. Schroth  razvila kliničku klasifikaciju tipova skolioza, prema kojoj se kreira medicinska gimnastika.
Kćer, fizioterapeutkinja Christa Lehnert–Schroth je
također cijeli radni vijek uložila u usavršavanje
terapijskih postavki skolioze, te napravila značajan interdisciplinaran korak usko povezujući liječničku i
fizioterapeutsku praksu, u zajedničkom cilju unaprijeđenja obrade i terapije skolioze.
Unuk K. Schroth, dr. Hans Rudolf Weiß – specijalist ortopedije i fizikalne medicine, se posvetio usavršavanju kineziterapije deformacija kralježnice i ortoza za kralježnicu koje će biti što prihvatljivije mladeži u rastu i razvoju.

Metoda procjene, klasifikacije i medicinske gimnastike skolioze po K. Schroth prihvaćena je u svijetu kao najcjelovitija.
U naprednom svijetu se skolioze rane dječje dobi (do dobi od 7- 8 god.) tretiraju medicinskom gimnastikom baziranom na  kineziterapijskom konceptu po Vojti, a skolioze i druge deformacije kralježnice od pubertetsko-adolescentne i kasnije životne dobi po metodi K. Schroth.

Skolioze su deformacije kod kojih se zbiva patološko trodimenzionalno krivljenje kralježnice. Tzv. "blokovi trupa" (rameni obruč, grudni koš, križa, zdjelica) se postupno klinasto deformiraju i rotiraju jedan u odnosu na drugi.
U frontalnoj ravnini nastaje postranična zakrivljenost koje normalno nema, u sagitalnoj ravnini  se pojača ili reducira fiziološka zakrivljenost kralježnice, pa nastaju okrugla ili ravna leđa, odnosno križa, a u transverzalnoj ravnini se kroz rotaciju kralješaka formira rebrena grba ili asimetrično izbočenje u području križa.
Za razliku od lošeg držanja koje se može aktivno, voljno korigirati, skoliotična krivina se ne može. Karakteristična je pojava rebrene grbe u području grudnog koša straga, prilikom sagibanja prema naprijed.
Najčešće su idiopatske skolioze (nepoznat uzrok), koje nastaju u doba puberteta i adolescencije.
U praksi se skolioza obično otkrije slučajno, obzirom da uglavnom nije praćena subjektivnim tegobama. Veliku vrijednost u identifikaciji skolioze imaju sistematski pregledi djece i mladeži.

Otkrivenu skoliozu je potrebno najprije obraditi, a zatim u redovitim vremenskim intervalima kontrolirati. U tu svrhu je potreban specijalistički – ortopedski i fizijatrijski pregled.
Specijalist ortoped će na temelju kliničkog pregleda i RTG nalaza ustanoviti o kakvoj se skoliozi radi (lokalizacija, težina, stupanj moguće progresije), te uputiti osobu na terapijski izbor (med. gimnastika, ortoza, operativna terapija).
Specijalist fizikalne medicine i rehabilitacije će na osnovi kliničke slike, RTG nalaza i potrebnih mjerenja izvršiti klasifikaciju skolioze prema K. Schroth i točno definirati individualni program vježbi.
Fizioterapeut educiran i certificiran za provođenje med. gimnastike po K. Schroth će slijediti liječnički propis, naučiti osobu sa skoliozom kako pravilno izvoditi propisane vježbe, te kontrolirati način izvođenja i rezultate koji se kroz medicinsku gimnastiku postižu.
Medicinske vježbe za skoliozu po metodi K. Schroth su individualne, te vrlo jasno i detaljno definirane .
Precizira se početni položaj za svaku vježbu, s ciljem bazične korekcije međusobnog odnosa blokova trupa u smjeru elongacije i defleksije krivine, a zatim se kroz specijalne korektivne vježbe disanja izvodi aktivna derotacija - u fazi udisaja pomoću posebne tehnike trodimenzionalnog udisanja, a u fazi izdisaja ciljanim mišićnim kontrakcijama koje korigiraju nastalu "rebrenu grbu" ili deformaciju u području križa.
Fizioterapeutu osim propisanog programa vježbi, ostaju na raspolaganju dodatne terapijske tehnike i vještine (korekturni i mobilizacijski manualni zahvati, PEP tehnika i dr.).

Osim detaljnoj procjeni i medicinskoj gimnastici skolioze u užem smislu, metoda po K. Schroth veliku važnost pridaje osvještenosti pravilnog držanja tijela, te educira osobe sa skoliozom kako u svakodnevnim aktivnostima kroz pravilno držanje podupirati terapijski efekt .


Trodimenzionalna terapija skolioza po Katharini Schroth

Skolioza je definirana kao djelomično strukturalno postranično iskrivljenje kralješnice, pri kojem su zahvaćeni kralješci, odnosno segmenti kralješnice, pomaknuti postranično (lateralna fleksija) i rotirani.

Skolioze

Skolioze se češće javljaju kod djevojčica nego dječaka u omjeru 4:1. Skolioze su , u pravilu, progresivna oboljenja kralješnice i stoga je fizioterapija u svakom stadiju smislena i korisna. Kod mlađih pacijenata nastoji se kroz fizioterapiju postići individualni mogući optimum u uspravljanju jer je kralješnica podložna formiranju sve dok traje koštani rast. Kod odraslih pacijenata fizioterapija ima za cilj sekundarnu prevenciju. To znači da se ciljanim fizioterapijskim postupcima utječe na asocirane posljedice skolioza, a to su: bolovi, smanjenje respiratornog volumena pluća, opterećenje unutarnjih organa itd.

Kako se prepoznaje skolioza?
Skolioza se može prepoznati pri točno određenom promatranju kralješnice. U idealnim uvjetima je kralješnica uspravna kad je gledamo straga. Postoji li odstupanje od središnje linije tijela, treba pomisliti na skoliozu i provesti daljnji pregled koji uključuje detekciju drugih simptoma. Potrebno je obratiti pozornost na cjelokupnu simetriju trupa, struka, ramena i zdjelice u svim ravninama tijela. Poznati simptom skolioza je tkz. „rebrana grba“ koja se dobro prepoznaje u testu predklona ( Adam- Bending-Test).      
Schroth terapeuti u svom kliničkom radu koriste i skoliometriju, instrumentalno mjerenje površinske rotacije. Mjerenje skoliometrom koristimo u dijagnostičke svrhe, ali i u cilju kontinuiranog praćenja pacijeta.      

U konzervativnom liječenju skolioza neizostavno je važna kvalitetna ortotička opskrba. Liječnik ortoped će odlučiti kada, koliko sati nošenja tijekom dana i noći i koja vrsta ortoze je potrebna u liječenju. Iskustva pokazuju da dnevno nošenje ortoza koje je manje od 12 sati nema terapijskog učinka. Optimalni terapijski učinak se ostvaruje tijekom nošenja ortoza u vremenu od 16 do 23,5 sati dnevno.


Klinika Katharine Schroth u Bad Sobernheimu

Za sve pacijente sa skoliozom, kifozom i ostalim deformacijama kralješnice postoji mogućnost stacionarne intenzivne rehabilitacije( SIR ) u Katharina Schroth klinici u Bad Sobernheimu, Njemačka i ja je toplo preporučam. U četverotjednom boravku u klinici intenzivno se provodi terapija 6-7 sati dnevno u raznim terapijskim formama. Osim fizioterapije, pacijenti imaju mogućnosti edukacije o svojim deformacijama, ortotičko zbrinjavanje te psihološku potporu. Primjenjuju se također i balneo-fizikalni postupci (fango,masaže, hidroterapija, elektroterapija) i respiratorna terapija.
Sve daljnje informacije možete pronaći na stranicama klinike: www.skoliose.com

«Tipični» patomehanizam skolioza povezuje lateralnu fleksiju s istovremenom suprotnom rotacijom. Nasuprot skolioza poznate etiologije ( prirođene skolioze, neurogene skolioze, myogene skolioze, skolioze kod metaboličkih i sistemskih oboljenja itd.) postoje idiopatske skolioze bez jasno poznatog uzroka i one u ukupnom broju skolioza sudjeluju sa 80-90 %.

Skolioze, i ostale deformacije kralješnice, su trodimenzionalni problemi i u tretmanu im treba pristupati trodimenzionalno. Začetnica Schroth-koncepta je Katharina Schroth ( 1894-1985.), prva fizioterapeutkinja koja je napustila mišićno-mehaničku paradigmu u prilog holističkog terapijskog pristupa.

Danas se Schroth- koncept razvija i provodi u ASKLEPIOS Katharina Schroth- Klinik ( Bad Sobernheim, Njemačka). To je ujedno i mjesto edukacije velikog broja fizioterapeuta iz cijele Europe.

Tretman ja baziran na čvrstim neurofiziološkim temeljima iz kojih proizlazi 5 klasičnih Schroth-ovih principa:
    Aksijalna elongacija
    Defleksija
    Derotacija
    Facilitacija
    Stabilizacija

Cilj fizioterapije je posredovati pacijentu u samostalnoj primjeni muskulature trupa u svrhu postizanja kontrolirane korekcije deformacije. U tom ostvarenju koristimo:
    Pasivnu dinamičku snagu - F.E.D.-sistem
    Specifične manualne mobilizacije određenih segmenata kralješnice i trupa
    Statičku snagu- pasivna korekcija kroz podlaganje korekcijskog materijala
    Specifično «derotacijsko disanje»
    PEP- periferno evocirane posturalne reakcije

Veliki udio u tretmanu zauzima i rad na percepciji tijela, ugradnji tzv. mentalnih engrama kao i integracija ciljeva tretmana u svakodnevni život pacijenta.

fizio-sanja.net


refemed.hr



novosti.rs

http://www.apollonia.hr/index.php/Table/Pravilno_drzanje/


http://scindeks.nb.rs/article.aspx?artid=0350-38289504261R

preuzeto sa
http://www.porodicnilekar.net/index.php?option=com_content&view=article&id=228:deformiteti-

preuzeto sa
http://www.porodicnilekar.net/index.php?option=com_content&view=article&id=228:deformiteti-



http://www.pedijatri.org/en/za-roditelje/09-09-15/Deformiteti_ki%C4%8Dmenog_stuba_kod_djece.aspx


http://www.blic.rs/Slobodno-vreme/Vesti/205709/Uporne-vezbe-ispravljaju-kicmu




http://www.centar-zdravlja.net/bolesti/300/skolioza/



http://www.fizijatar-mile-batinic.hr/skolioza-opcenito.htm


ergovita
centar za korektivnu gimnastiku

 http://209.85.135.104/search?

Nema komentara:

Objavi komentar

Napomena: komentar može objaviti samo član ovog bloga.