srijeda, 21. studenoga 2012.

Reumatske bolesti


Reumatoidni artritis kronična je upalna bolest vezivnog tkiva, nepoznatog uzroka, koja najjače pogađa lokomotorni sustav.
Karakterističan je patološki nalaz ove bolesti trajna upala sinovijske ovojnice perifernih zglobova, koja je uz to simetrično distribuirana.


Bolest se može iskazivati blagom kliničkom slikom u kojoj su zahvaćeni tek pojedini zglobovi ili kao teži oblik bolesti s jakim deformitetima. Najčešća je varijanta bolesti umjerene jakosti.

Prema epidemiološkim podacima, bolest zahvaća otprilike 1% populacije, s tim da je ovaj poremećaj češći kod žena i do 4 puta u odnosu na mušku populaciju. Bolest najčešće počinje u 4. ili 5. desetljeću života. Neke obiteljske studije ukazale su na genetsku predisponiranost za bolest.

Uzrok bolesti
Za sada se još sa sigurnošću ne zna što bi moglo biti neposredni uzrok bolesti. Postoji nekoliko pretpostavki. Jedna od njih govori da se radi o odgovoru na neki infektivni agens u organizmu, što posljedično dovodi do oštećenja organizma. Druge teorije navode autoimuni mehanizam. Bilo kako bilo, pravi uzrok bolesti još nije otkriven.

Klinička slika
Bolest se u najvećem broju slučajeva razvija sporo, ali progresivno. Može početi bez povoda, ili je može provocirati neki stres, kao npr. porođaj, pobačaj, bilo kakva ozbiljnija bolest. Tek iznimno bolest započinje akutnim, naglim napadima, što se prezentira teškom upalom jednog ili više zglobova.

Bolesnik se u počeku loše osjeća, malaksao je, kao da mu nedostaje životne energije. Može se javiti pojačano znojenje, slabiji apetit i poremećaj ritma spavanja. Ovi opći simptomi mogu uputiti liječnika da se radi o reumatoidnom artritisu, ali i ne moraju jer mnoge bolesti imaju sličnu kliničku sliku, npr. bolest kroničnog umora.

Nakon početne nespecifične faze javljaju se prvi karakteristični, prepoznatljivi znakovi bolesti. Jedan od takvih znakova je jutarnja zakočenost u zglobovima, što bolesnik najizravnije doživljava na zglobovima prstiju šake. Kada se zglobovi uspiju razgibati bolesnik ne osjeća veće probleme sve do slijedećeg jutra kada će se opet ponoviti ukočenost u zglobovima. Kako odmiče vrijeme tako su jutarnje zakočenosti sve teže i dugotrajnije.

Ubrzo nakon jutarnjih zakočenosti javlja se i bol koja je u početku prisutna samo periodički, ili kod nekih kretnji u zglobu, dok kasnije postaje trajno prisutna.

U početnoj definiciji napomenuli smo da bolest najjače napada lokomotorni sustav, a to se prvenstveno odnosi na zglobove. Zglobovi vremenom postaju otečeni. U početku otok nije tvrd i može se utisnuti, jer se radi smo o upalnom izljevu u zglobnu vreću.Karakteristika reumatoidnog artritisa prema nekim drugim sličnim oboljenjima u smislu zahvaćanja zglobova, jesu otekline zglobova koje su simetrične i obično prvo oteknu zglobovi prstiju na rukama i nogama. Zahvaćeni su zglobovi dlana (metakarpofalangealni) i prstiju (proksimalni interfalangealni zglobovi)

Nakon malih zglobova bolest se može širiti i na veće zglobove; na koljeno, laktove i ramena.

Kronične upale malih zglobova na šaci imaju za posljedicu deformaciju šake u smislu skretanja prstiju u ulnarnu stranu, dok čitava šaka može zbog degeneracije u ručnom zglobu biti skrenuta radijalno.

Osim na zglobovima, promjene se mogu javiti i na drugim organima i organskim sustavima.

Na koži se javljaju potkožni čvorići, posebno kod osoba koje pokazuju težu kliničku sliku. Koža može pokazivati i znakove vaskulitisa, ali i ishemijske nekroze, pa se mogu javiti ulceracije i atrofija kože.
Od unutarnjih organa zapažene su promjene na srcu i plućima. Srce može pokazivati poremećaj u smislu perikarditisa, dok se na plućima javlja pleuritis, ali i difuzna intersticijska fibroza pluća.

Caplanov sindrom poseban je klinički entitet koji označava istovremeno javljanje reumatoidnog artritisa i pneumokonioza. Bolest je karakterizirana difuznom pojavom čvorova u plućima veličine 1-2 cm.

Na oku se može javiti upala bjeloočnice pa se razvija episkleritis.

Živčani sustav može biti pogođen kroz mononeurituse, ili pak posredno kao u slučaju pojave sindroma karpalnog kanala.

Feltyev sindrom čini izdvojen sindrom. Pojednostavljeno rečeno radi se o reumatoidnom artritisu koji je praćen povećanjem limfnih čvorova (limfadenopatijom) i slezene. Uz to se javlja manjak u broju stanica triju loza; anemija, trombocitopenija i granulocitopenija. Sve je to praćeno jako izraženim sistemskim znakovima bolesti.

Dijagnoza
Svaka dijagnoza počinje od anamneze, odnosno od razgovora s bolesnikom. U anamnezi mogu biti prisutni podaci o sličnoj ili istoj bolesti u obitelji, kao i podaci o prije spomenutim općim simptomima bolesti kao što su umor, nesanica, slabost i sl. Treba svakako tražiti podatak o jutarnjoj zakočenosti.

Fizikalna pretraga uglavnom je orijentirana na pregled zglobova, postojanja deformacija, ispada u funkciji, postojanju derformiteta.

Važno mjesto u dijagnosticiranju reumatoidnog artritisa imaju laboratorijske pretrage, koje se mogu podijeliti u tri različite skupine.

Laboratorijski testovi aktivnosti upale: standardno se mjeri sedimentacija eritrocita, koja je u slučaju postojanja upale povišena. Osim toga može se tražiti i koncentracija C reaktivnog proteina.

Hematološke pretrage. U krvi imamo nalaze anemije, točnije norocitne normokromne anemije. Razina je željeza u serumu snižena.

Imunološki testovi. Traži se prisutnost reumatoidnog faktora u serumu. To se izvodi tzv. Waaler-Roseovim testom. Rezultati testiranja očitavaju se kroz različita razrjeđenja seruma. Tako je titar 1:32 normalan, a 1:64 i više patološki. Ipak, treba napomenut da nalaz reumatoidnog faktora u serumu nema apsolutno sigurno dijagnostičko značenje, jer se on može naći u i sklopu nekih drugih bolesti. Stoga laboratorijske nalaze, što je pravilo u medicini, treba sagledati u kontekstu ukupnog nalaza i dojma o simptomima bolesti, ali i u kontekstu općeg stanja bolesnika.

Od ostalih pretraga koriste se: pretraga zglobne tekućine, radiološke pretrage poput RTG-a ili MRI, scintigrafija, artrografija i artroskopija.

Terapija
Kao i kod mnogih drugih bolesti kod kojih nije prepoznat ili otkriven temeljni uzrok bolesti, i kod reumatoidnog artritisa nema specifične uzročne terapije. Stoga je liječenje usmjereno na simptomatsko ublažavane tijeka bolesti. Tu se prije svega misli na ublažavanje boli, smirivanje upalnog procesa i održavanje (link-kretanje liječi RA) funkcionalnosti lokomotornog sustava posebno zglobova. Ovakva vrsta liječenja nije kratkog vijeka, već se može protezati kroz cijeli život. Stoga je dužnost svakog liječnika, ali i bolesnika da uspostave međusobno dobar kontakt, uz izgrađivanje povjerenja i edukacije, sve sa svrhom da se osnaži bolesnika i da mu se pruži potreba potpora i volja da ustraje u liječenju. Ovo je važno napomenuti, jer kliničko iskustvo govori da se autoimune bolesti (kada tijelo napada samo sebe) često javljaju upravio kod osoba slabijeg duha i samopouzdanja.

Kao lijekovi za suzbijanje upale danas se koriste lijekovi iz skupne sistemskih antimalarika, soli zlata, penicilinamin, sulfasalazin, i kao krajnje sredstvo imunosupresivi.

Bol i upala mogu se sanirati upotrebom nesteroidnih protuupalnih lijekova (aspirin, andol, ibuprofen). Kod slabih rezultata spomenutih lijekova može se pribjeći upotrebi kortikosteroida.

Fizikalna terapija, ali i često kretanje, vrlo su važna komponenta u održavanju zdravlja.

Kada zataje sve prethodne metode, ili ako nastupe neke teže posljedice bolesti, liječnik će morati upotrijebiti kirurške metode za saniranje nastalih degenerativnih promjena na zglobovima i tetivama.

Tijek bolesti i prognoza
Bolest ima progresivni tijek unatoč periodima remisije (poboljšanja). Periodi olakšavanja simptoma često su praćeni pogoršanjima. Takve se faze često izmjenjuju.

Prognoza bolesti je nepovoljna. Tu se ne misli na brzi smrtni ishod. Nepovoljan ishod bolesti uglavnom se odnosi na gubitak mogućnosti obavljanja svakodnevnih aktivnosti. Oko 50% bolesnika, unatoč ispravnom liječenju postaje u roku od 10 godina nesposobno za rad.

Preuzeto sa: medicina.hr

Reumatoidni artritis važno otkriti na vreme

Reumatoidni artritis (RA) je jedno od najčešćih autoimunih oboljenja od koga, kako se procenjuje, u Evropi boluje oko tri miliona, dok u Srbiji ta bolest muči oko 35. 000 ljudi.

Ishrana obolelih od reumatskih bolesti, lečenje i lakše obavljanje svakodnevnih aktivnosti bili su tema sastanka pacijenata obolelih od reumatoidnog artritisa sa stručnjacima na Institututu za reumatologiju Srbije.

Stručnjaci su ukazali da, pored izraženog i hroničnog bola, obolele od reumatoidnog artritisa najviše brine ograničenost pokretanja zgloba usled čega ne mogu da obavljaju svakodnevne aktivnosti - zavtranje i odvrtanje slavine, otvaranje i zatvaranje flaše, zakopčavanje i otkopčavanje odevnih predmeta...

Uzrok RA je još uvek nepoznat, a smatra se da leži u kombinaciji infekcije i urođene podložnosti bolesti. Te promene vode u hronično zapaljenje zglobova koje vremenom dovode do trajnog oštećenja, bola i invaliditeta.

Zahvaljujući savremenim biološkim lekovima danas je moguće bolest na vreme zaustaviti, pre nego nastupi trajan invaliditet.

Prema rečima reumatologa, veoma je važno na vreme otkriti bolest (jutarnja ukočenost duže od 30 minuta, bol pri stisku ruke i simetričan otok zglobova šaka i stopala) i obratiti se svom lekaru koji će pacijenta blagovremeno uputiti specijalisti koji će potom započeti lečenje.

Lečenje RA ima za cilj da ublaži bol, ukočenost, otok i simptome i znakove zapaljenja, zaustavljanje strukturnih oštećenja zglobova, normalizaciju fizičke funkcije posle zaustavljanja zapaljenja i oštećenja zglobova.

(Tanjug)

Reumatske bolesti


U narodu popularno (ali i pogrešno) nazvana „reuma“ je u stvari grupa oboljenja koja se većim delom ispoljavaju na lokomotornom aparatu (ruke, noge, kičma, zglobovi) a svima je zajednička bol i ograničeni pokreti zahvaćenog dela tela. Reumatične bolesti spadaju u gupu bolesti vezivnog tkiva. Prema sadašnjem shvatanju reumatičnih bolesti, kod mnogih se radi o senzibilizaciji organizma na različite alergene (vidi više pod alergije). Poznate su i relativno česte promene na zglobovima u vidu bolova (artralgije) ili prave upale (artritisa) sa drugim znacima alergije (urtikarija, Kvinkeov edem i dr).



Vezivno tkivo spada u grupu potpornih tkiva zajedno sa hrskavičavim i koštanim.
Sva ova tkiva su sastavljena od: ćelija i međućelijske supstance koja je različita u svakoj grupi.
Ćelije vezivnog tkiva su različite: fibrociti (osnovna ćelija vezivnog tkiva), mezenhimne ćelije (neizdiferencirane ćelije potpornog tkiva u embrionu); histociti (ćelije rastresitog tkiva sa sposobnošću fagocitoze – proždiranja stranih čestica); leukociti (bela krvna zrnca – glavna uloga im je odbrana organizma); metahromatske ćelije (vrsta vezivnih ćelija koja se različito boje); masne ćelije (ćelije masnog tkiva u kojima se taloži mast) i pigmentne ćelije (u kojima je prisutan pigment – koji i daje boju ćelija.
Ovo je važno, jer uloga vezivnih ćelija određuje i ulogu vezivnog tkiva, koja zahvaljujući njima nije samo potporna.

Razna potporna tkiva
Prema međućelijskoj supstanci, potporna tkiva se dele na: vezivno, hrskavičavo i koštano tkivo. Vezivno tkivo je najmekše, ali može preći u čvršće – hrskavičavo, a hrskavičavo može preći u najčvršće – koštano.
Vezivno tkivo povezuje kosti u vidu tetiva, zglobnih čaura, obavija pojedine mišiće i mišićne grupe i spaja ih sa kostima. Pored toga, ono obavija različite organe i ulazi u njih zajedno sa krvnim sudovima i živcima i tu ćelije, gore nabrojane po potrebi, svaka vrši svoju ulogu.
Međućelijsku supstancu čine vlakna u osnovoj materiji i tkivna tekućina.
Osnovna materija je vidljivo homogna i prozirna. Ima osobine koloidnog rastvora, a konzistencija varira od sol stanja do gel stanja. Bogata je kiselim mukopolisaharidima (grupa ugljenih hidrata), hijaluronskom kiselinom i i hondroitin sumpornom kiselinom.
U njoj su smeštena vlakna: kolagena (snopovi paralelnih vlakana od albumoida kolagena); elastična (tanka vlakna, ne grade snopova a sastavljena su od albumina elastina i elastična su) i retikularna (vrlo tanka, obilno razgranata i čine mrežu – retikulum koja je rastegljiva). Ova vlakna se nalaze u kolagenu jer je razlika između njih više fizičke prirode nego prema hemijskom sastavu.

Vezivno tkivo
Vezivno tkivo se deli na: 1. neformirano 2. formirano i 3. vezivno tkivo sa posebnim svojstvima.
1. Neformirano vezivno tkivo se dalje deli zavisno od broja vezivnih ćelija i međućelijske supstance na:
a) retko vezivno tkivo koje ima mnogo ćelija a malo međućelijske supstance i rasprostranjeno je po celom telu, i omogućuje pomičnost organa, npr: pomičnost kože u odnosu na podlogu, jednjaka i dušnika prema okolini, mokraćnog mehura i dr. Ovo tkivo pored mehaničke uloge ima i ulogu u razmeni materija, deponovanju masti, zadržavanju vode, obnavljanju svih vrsta potpornog tkiva, u odbrani organizma od bakterija i drugih štetnih uticaja.
b) gusto vezivno tkivo je sastavljeno od gusto zbijenih snopova kolagenih vlakana, sa malo elastičnih vlakana i malim brojem ćelija. Ono je u vezivnom delu kože, podsluzokoži čitavog digestivnog trakta (organi za varenje) i vezivu mokraćnog kanala.
2. Formirano vezivno tkivo čine pravilno raspoređeni svi nabrojani sastavni delovi (ćelije i međućelijska supstanca sa svojim elementima) da mogu da odgovore mehaničkim zahtevima. Ono gradi tetive, fibrozne membrane i ostale veze.
3. Vezivno tkivo sa posebnim svojstvima: tu spada sluzavo, elastično, retikularno, masno i pigmentno tkivo.
Razlika je uglavnom u osnovnoj supstanci i ulozi tkiva koja je strogo namenska.


Široka lepeza simptoma
Ovaj opširni prikaz je dat da bi se razumeo pojam – bolesti vezivnog tkiva. Jasno je da ovog tkiva ima u svim delovima organizma i da se promene – bolesti – mogu javiti na jednom mestu, na više mesta, ali mogu biti po celom organizmu, pa je za nekoliko bolesti primenljiv i naziv sistemske bolesti.

Ako dođe do promena u organizmu, one se odigravaju u intersticijumu (međuprostorima osnovnih ćelija organa koji su zahvaćeni) a ne na matičnim ćelijama tog organa.
Prema sadašnjem shvatanju reumatičnih bolesti, kod mnogih se radi o senzibilizaciji organizma na različite alergene (vidi više pod alergije). Poznate su i relativno česte promene na zglobovima u vidu bolova (artralgije) ili prave upale (artritisa) sa drugim znacima alergije (urtikarija, Kvinkeov edem i dr)
Ovo se odnosi samo na neke bolesti i još su u toku ispitivanja.

Za ovako široku grupu oboljenja, gde su prisutni različiti patološki procesi sa raznim sopstvnim razvojem bilo da su upalne ili neupalne prirode, degenerativnim ili metaboličkim procesima, akutnim ili hroničnim tokom, jedino je zajednička BOL. Iz tog razloga je neophodna klasifikacija na grupe sa više sličnosti da bi ispitivanja, praćenja i lečenja mogla biti standardizovaa i adekvatno primenjena u svim zdravstvenim ustanovama.

Kod nas je u primeni sledeće klasifikacija:
I Zapaljenjski reumatizam
1. Reumatična groznica
2. Reumatski artritis i njegove varijanta
3. Spondiloartritis Ankilopoetica (M. Bechterew – Marie – Stumpl)

4. Drugi oblici sistemskih bolesti vezivnog tkiva
a) sistemski eritemni lupus (proces na koži lica)
b) Poliartritis nodoza
c) dermatomiositis
d) Sklerodermija

II Degenerativni reumatizam

Artritis i spondiloza i spondiloartritis deformans.

III Metabolički reumatizam – giht

IV Vanzglobni reumatizam – fibrozitis

(mišićni reumatizam ili miofibritis, tendinitis, bursitis, tendovaginitis, neuritis, paniculitis ili celulitis).

Reumatske bolesti prve grupe (I) su sistemske bolesti vezivnog tkiva (zahvataju vezivno tkivo čitavog organizma), vrlo su teškog opšteg stanja, imaju evolutivni tok i ostavljaju trajne posledice. Smatra se da u osnovi ovih bolesti leži hipersenzibilizacija organizma na neke alergene.

U drugu grupu (II) spadaju degenerativne bolesti ili artroze (arthrosis), imaju lokalnu prirodu, a patološke promene se ispoljavaju na jednom ili više zglobova. Nemaju sistemski karakter i ne utiču na opšte stanje zdravlja obolelih. Dolazi do degeneraivnih promena (oštećenje ćelija i tkiva, gubitak specifičnih osobina ćelija i smanjena sposobnost ćelija za razmnožavanje, prilagođavanje i ozdravljenje), zglobnih hrskavica i kostiju, najčešće u toku procesa starenja i nedostatka polnih hormona (prvo smanjenja, a zatim potpunog nedostatka).
Važno je napomenuti da postoji individualna predispozicija vezana za nasledni faktor. Najvažniji simptom je bol jačeg ili slabijeg intenziteta i odlikuje se trajnošću. Ovaj bol više smeta, kvari raspoloženje i izaziva osećaj zatezanja u napadnutom zglobu (zglobovima) kao i kočenje mišića, ali bez ukočenosti u zglobu i trajnih posledica.

Treća grupa (III), metabolički reumatizam (giht)
Nataje kod poremećaja metabolizma purina (jedinjenje purinskih baza i mokraćne kiseline) što za posledicu ima povećanje mokraćne kiseline u krvi i taloženje urata (soli mokraćne kiseline) u tkivima zglobova (jednog ili više) što dovodi do upala, bolova, ukočenosti, deformiteta.

Četvrta grupa (IV) Ovde spadaju svi oblici vanzglobnog reumatizma – fibroziti. Karakteriše ih lokalna upalna reakcija vezivnog tkiva na jednom zglobu, a može se proširiti i na okolne mišiće. Može da bude izazvan ili pogoršan napornim radom, vlagom, a i preterana gojaznost može biti provocirajući faktor. Povrede i kongenitalne anomalije mogu uticati na ovu vrstu oboljenja, kao i degenerativni reumatizam kod starijih ljudi.

Svi koji imaju bilo kakvu vrstu reumatičnih problema reaguju bolom na vremenske promene, često ili predosećajući. Vremenska nestabilnost deluje na autonomni živčani sistem (koji radi bez učešća naše volje) i izaziva kod osetljivih osoba bolove u zglobovima i migrenozne glavobolje. Ovaj mehanizam je vezan za električno stanje u atmosferi. Količine pozitivnog i negativnog punjenja jona u vazduhu utiču na živčani sistem tako što negativni joni smanjuju, a pozitivni pojačavaju nadražljivost živaca. Svako povećanje nadražljivosti živaca izaziva bolove u zglobovima, loše osećanje i neraspoloženje.

Reumatične bolesti su sve češće, sve više uzrokuju privremenu sprečenost za rad ili trajni invaliditet. Rana i pravilna dijagnoza kao i adekvatna terapija mogu uticati na tok i ishod bolesti.

Izvor:Zdrava Hrana



Nema komentara:

Objavi komentar

Napomena: komentar može objaviti samo član ovog bloga.